Miselyum Araştırması
Biyo-Tabanlı Malzemelerle Kentsel Yaşam Alanlarının Dijital Zanaatkarlığı: Mantar Misel Yetiştiriciliği Üzerine Teknik ve Metodolojilerde Topluluk Tabanlı Araştırma
Urbanites +
2021 yılında Urban Atölye, ARUP Türkiye tarafından miselyum yetiştiriciliğini gelecekteki yapılı çevre için bir aday malzeme olarak inceleyen, toplum temelli bir araştırma projesini yürütmek üzere görevlendirildi. Yeni Avrupa Bauhausu girişiminin çerçevesinde ve bu girişimin eşitlikçi, döngüsel ve adil üretim ilkeleri doğrultusunda geliştirilen proje; mantardan elde edilen, hızla büyüyen biyolojik bir kompozit malzeme olan miselyumun uzman olmayan topluluklar tarafından nasıl yetiştirilebileceğini, şekillendirilebileceğini ve rejeneratif bir tasarım pratiğinin parçası olarak kullanılabileceğini araştırmayı amaçladı.
Biyobazlı Malzemelerle Kentsel Yaşam Odalarının Dijital El Sanatları: Miselyum Yetiştiriciliği Teknikleri ve Metodolojileri Üzerine Toplum Temelli Araştırma adıyla yürütülen bu çalışma, temel bir soruyu soruyordu: Bir şehrin sakinleri kendi yapı malzemelerini üretebilir mi? Dört ay boyunca Urban Atölye, Maslak stüdyosunda yüzü aşkın yetiştirme denemesi gerçekleştirerek mantar tiplemesi, substrat bileşimi, kalıp formu, çevresel koşullar, nem, sterilizasyon yöntemleri ve kurutma teknikleri gibi miselyum davranışını belirleyen değişkenleri sistematik biçimde test etti. Stüdyo; kavak, reishi ve istiridye miselyumuyla, turba ve samandan siyez buğdayı ununa, kahve telvesineen, kuru yosun ve tahta talaşına uzanan substratlar üzerinde çalıştı. Oluklu karton kutular ve PVC silindirlerden silikon, ahşap ve polyester reçine kalıplarına kadar çeşitli mould formlarını denedi. Her deneme belgelendi, mikroskobik lensle fotoğraflandı ve büyüme hızı, yapısal bütünlük ile kontaminasyona direnç açısından değerlendirildi.
Metodoloji, topluluk tarafından tekrarlanabilir olacak şekilde tasarlandı. Endüstriyel çıktıyı optimize etmek yerine araştırma, ev, atölye veya okul ortamlarında kontrol edilebilecek parametreleri belirlemeye odaklandı. Bu süreç, paralel olarak test edilen üç farklı yetiştirme ortamının tanımlanmasıyla sonuçlandı: kontrollü hava akışı ve yansıtıcı iç yüzeye sahip büyüme kabini, minyatür sera ve sıradan oda koşulları. Bulgular, yuvarlak ve kompakt kalıpların yapısal olarak en iyi performansı gösterdiğini, küçük ve kalın dökümlerin çatlama riskinin daha düşük olduğunu ortaya koydu; nem, sıcaklık ve temel sterilizasyon protokollerine uyulduğu sürece pek çok gündelik ortamda sağlıklı büyümenin mümkün olduğunu doğruladı.
Proje, İstanbul'da düzenlenen iki kamuya açık worksop ve Urban Atölye, ARUP ile akademik ve tasarım topluluğu arasında paylaşılan kapsamlı bir belgeleme çalışmasıyla son buldu. Stratejik bir plan, saksı, vazo ve ambalaj gibi tasarım yönlerini topluluk ölçeğinde üretilen miselyumun ilk olası uygulamaları olarak öne çıkardı. Araştırma daha sonra Türkiye'nin önde gelen sanat, mimarlık ve tasarım yayınlarından Design Unlimited dergisinin Biyotasarım 2023 Bahar-Yaz sayısında yayımlandı. Urban Atölye aynı sayıya, araştırma sürecinde ortaya çıkan düşünce ve duyarlılığı aktaran Bio-Diaries (Biyo-Günlükler) başlıklı bir deneme de katkıda bulundu.
Bu proje, Türkiye'de miselyum bazlı biyomalzemelerin topluluk düzeyinde yetiştirilebileceği ve kullanılabileceği koşulları belgelemeye yönelik ilk sistematik girişimlerden birini temsil etmektedir. Akademi, tasarım stüdyoları, özel laboratuvarlar, zanaatkarlar ve kurumları biyobazlı yapının geleceği etrafında bir araya getiren gelişen yerel ve küresel ağa önemli katkılar sunmuştur.
İş birliği
ARAŞTIRMA EKİBİ
ARUP
Sertaç Erten, Planlama ve Kentsel Tasarım Başkanı, Proje Direktörü
Zeynep Sarımustafa, Peyzaj Mimarı, Proje Yöneticisi
Sıla Bozdeveci, Mimar
URBAN ATÖLYE
Nilüfer Kozikoğlu, Mimar, Baş Araştırmacı
Deniz Karabekiroğlu, Mimar, Araştırma Koordinatörü
Burcu Taşkın, Mimar
Juliana Yoshida, Mimar
Erk Solmaz, Mimar
Sena Şiranlı, Asistan
KATILIMCILAR
AKADEMİK WORKSHOP
Bilgi Üniversitesi / Mimarlık Fakültesi
Okan Taşğın
Yasmeen Tabbakh
Fatime Mermerci
Çağla Kaplan
Berkay Kadakal
Defne Özmen
İpek Usta
Berivan Güzel
Nilay Özçalışan
PUBLIC WORKSHOP
Postane İstanbul
Elif Öztürk
Merve Bilge Taşbaş
Zehra Aslan
Sedanur Korkusuz
Fuat Mert Tüfekçi
Reyhan Atilla
Deniz Ökten
Ayşe Peker
Murat Yavuz Özbek
Özge Can Kılıç
Fatime Mermerci
Duygu Saygı
Bingül Çakacı
Reyyan Doğan
Mehmet Yalçın Demircan
Büşra Tunç, Tasarımcı
Jorela Karriqi, Tasarımcı
Merve Dündar, Sanatçı
KATKIDA BULUNANLAR
Prof. Dr. Zuhal Ulusoy, İstanbul Bilgi Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dekanı
Prof. Hatice Gülen, Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi
Dr. Öğr. Üyesi Fulya Özsel Akipek, İstanbul Bilgi Üniversitesi
Dr. Pınar Şahin Kocabaş, Yeditepe Üniversitesi, Bahçeşehir Üniversitesi
Cem Haydaroğlu, İnşaat Mühendisi, Arup
Gökhan Karakuş, Mimari Kuramcı, Biyofili, GAD Architecture
Tansel Dalgalı, Mimar, Arup
Doruk Yıldırım, Mimar, Araştırmacı, Studio Blai
Cem Doğan, Kent Üniversitesi
Burcu Arıkan, IyiEkim Myco'da Kurucu Ortak
Yasemin Şengil, Pop-Machina
D.oP Yunus Emre Hamiş
Belgesel Yönetmeni: Gülşah Özgen
ÖZEL TEŞEKKÜRLER
Kent Üniversitesi
İstanbul Bilgi Üniversitesi
POSTANE İstanbul
İlgili İşler




















